Brood & Rozen, (2010)4 PDF Afdrukken E-mail
Brood & Rozen, (2010)4
Brood & Rozen, (2010)4
 
Vorige edities zie
website Brood & Rozen


Bestellen

   

Edito
Paule Verbruggen
Vechten voor onze rechten
p. 2-3

Bijdrage
Ruddy Doom
Belgisch socialisme en kolonisering: dépendance chacha?
p. 5-27

Bijdrage
Ruben Demasure
Hét filmdocument over de staking van de eeuw herbekeken. De productie, vertoning en ontvangst van Frans Buyens’ ‘Vechten voor onze rechten’
p. 29-59

Bijdrage
Els Witte
1830 in België: een proletarische opstand? Het antwoord van de historici
p. 61-75

Opgemerkt
Frans-Jos Verdoodt
Hoe Louis Paul Boon, bewust en onbewust, de Daensmythe aanwakkerde. Kritische reflecties bij de sociaalhistorische roman ‘Pieter Daens’
p. 76-83

Publicatie
Etienne Verhoeyen
FRANK CAESTECKER & BOB MOORE (red.). Refugees from Nazi Germany and the Liberal European States
p. 84-86




Belgisch socialisme en kolonisering: dépendance chacha?

Ruddy Doom, gewoon hoogleraar faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen, UGent

De houding van ‘links’ tegenover kolonisering is niet rechtlijnig. Bij Marx zelf was er reeds een ambivalentie tegenover de kolonisering: enerzijds vond hij dat de volkeren uit het Zuiden niet veel meer te verliezen hadden dan hun achterlijkheid, anderzijds klaagde hij de uitbuiting aan. De socialistische partijen zaten aanvankelijk gemangeld tussen die twee standpunten. In een eerste fase klaagde de Belgische Werkliedenpartij de politiek van Leopold II in de Kongo-Vrijstaat aan, maar nadat België de kolonie overnam en zeker sinds ze zelf aan regeringen deelnam, werd de houding van de partij veel milder. Haar opvattingen verschilden niet wezenlijk van die verdedigd door burgerlijke partijen. Tijdens de onafhankelijkheidsperiode stonden de socialisten evenzeer pal achter ‘de’ Belgische visie ter zake. Het duurde tot de splitsing van de Belgische Socialistische Partij vooraleer de Vlaamse socialisten afstand namen van Mobutu.

Belgian socialism and colonialism: dépendance cha-cha?

Ruddy Doom, Professor Faculty of Political
and Social Sciences, Universiteit Gent

The attitude of ‘the left’ towards colonialism is not consistent. Marx himself took an ambivalent approach towards colonialism: on the one hand he argued that the peoples in the South could lose little more than their backwardness, but on the other hand, he denounced the exploitation. Socialist parties were initially wavering between these two viewpoints. At first the Belgian Workers Party denounced King Leopold II’s Congo Free State policy, but softened its stance after the Belgian government took control of the colony and certainly when it became a governing party. Its views did not differ substantially from those held by bourgeois parties. During the independence struggle socialists wholeheartedly supported ‘the’ Belgian point of view on the matter. Only after the split of the Belgian Socialist Party in 1978, Flemish socialists distanced themselves from Mobutu.

Socialisme belge et colonisation: dépendance chacha?

Ruddy Doom, Professeur ordinaire à la Faculté des Sciences Politiques et Sociales, Universiteit Gent

La position de la ‘gauche’ vis-à-vis de la colonisation n’est pas linéaire. Marx lui-même faisait déjà montre d’une certaine ambivalence par rapport à celle-ci puisque, tout en estimant que les peuples du Sud n’avaient pas beaucoup plus à perdre que leur arriération, il en dénonçait l’exploitation. A l’origine, les partis socialistes étaient pris en tenaille entre ces deux points de vue. Dans une première phase, le Parti Ouvrier
Belge incrimina la politique de Léopold II dans l’Etat indépendant du Congo, mais une fois que la Belgique eût repris la colonie et certainement à partir du moment où elle participa à des gouvernements, la position du parti devint beaucoup plus indulgente. Fondamentalement, ses conceptions ne différaient pas de celles défendues par les partis bourgeois. Pendant la période d’indépendance, ils adhérèrent même comme un seul homme à ‘la’ vision belge en la matière. Cette attitude perdura jusqu’à la scission du Parti Socialiste belge, avant que les socialistes flamands ne prennent leurs distances
vis-à-vis de Mobutu.



Hét filmdocument over de staking van de eeuw herbekeken. De productie, vertoning en ontvangst van Frans Buyens’ ‘Vechten voor onze rechten’

Ruben Demasure, mandaatassistent onderzoeksgroep Visuele Cultuur, Universiteit Antwerpen

Een halve eeuw geleden protesteerden tijdens de wintermaanden van 1960-1961 bijna één miljoen mensen tegen de saneringsplannen van de regering-Eyskens, die bekend werden als de Eenheidswet. Over deze ‘staking van de eeuw’ compileerde de Vlaamse cineast Frans Buyens op basis van origineel beeldmateriaal in 1962 de montagefilm Vechten voor onze rechten. Door voor het eerst onderzoek te doen op basis van het primair bronnenmateriaal uit het persoonlijke archief van Buyens zelf, kunnen de klassieke verhalen die rond hem en zijn eerste langspeelfilm zijn gegroeid kritisch worden geherevalueerd. Bovendien opent het archief perspectieven voor verder onderzoek. In dit artikel wordt in de lijn van de ‘new film history’ een integrale aanpak van film, context en receptie nagestreefd. Na een schets van de historische context van de staking en van de regisseur zelf, wordt ingegaan op de productiecontext van de film. Speciale aandacht gaat hierbij uit naar de affaire rond de commentaartekst, die de mythe rond Buyens’ compromisloosheid in vraag doet stellen. De affaire reveleert reeds de realiteit achter het filmische eenheidsdiscours, die samen met de tragediestructuur ontleed wordt in de daaropvolgende filmanalyse. Tot slot wordt de receptie van de première in de pers en de weigering op het filmfestival van Antwerpen onderzocht en gehercontextualiseerd. Buyens’ filmdocument komt naar voren als een belangrijke getuige van een bepaald tijdsklimaat en de sindsdien al dan niet gewijzigde verhoudingen.

Re-examining the film document about the strike of the century. The production, the showing and the reception of Frans Buyens’s ‘Fighting for our rights’

Ruben Demasure, research assistant Visual Culture research group, Universiteit Antwerpen

Half a century ago, during the winter of 1960-1961, nearly one million people protested against the Eyskens government spending cuts plans, which came to be known as the Eenheidswet. In 1962 the Flemish film-maker Frans Buyens compiled a film about ‘the strike of the century’ from original film footage. It was called Vechten voor onze Rechten (Fighting for our rights). For the first time, research has been carried out on the basis of primary sources from Buyens’s personal archive, allowing for a critical
reassessment of the controversy surrounding Buyens and his first full-length film. Moreover, the archive opens up new research perspectives. This article aims at taking an integrated approach, blending the film, the context and the reception, by adopting the methods used in the New Film History. We examine the production context, after having outlined the historical background to the strike and the portrait of the director. Special attention has been paid to the ‘commentary text affair’, as it questions the myth about the uncompromising director. The affair reveals the reality behind the cinematic discourse of unity, which is subsequently analysed along with the film structure, conceived as a tragedy. Finally, we examine and recontextualise the reviews the premiere of the film received from the press and the refusal to show the film at the Antwerp Film Festival. Buyens’s film is an eloquent testimony to particular social and political circumstances, which may or may not have changed since then.

Réexaminer le document filmique traitant de la grève du siècle. La production, la projection et l’accueil du film ‘Combattre pour nos droits’ de Frans Buyens

Ruben Demasure, assistant sous mandat groupe de recherche ‘Visuele Cultuur’, Universiteit Antwerpen

Il y a cinquante ans, lors des mois d’hiver des années 1960-1961, près d’un million de personnes manifestaient contre les plans d’assainissement du gouvernement Eyskens, connus sous le nom de ‘Loi Unique’. De cette ‘grève du siècle’, le cinéaste flamand Frans Buyens a tiré un film intitulé Vechten voor onze Rechten/Combattre pour nos droits, sorti en 1962 et monté sur base des images originales. Grâce à des recherches effectuées pour la première fois à partir des sources primaires issues des archives personnelles du réalisateur lui-même, les histoires conventionnelles qui fleurirent autour de sa personne et de son premier long métrage peuvent être réévaluées sous l'angle critique. Sans compter que ces archives offrent également de nouvelles perspectives d’analyse. Cette contribution vise une nouvelle approche intégrée, englobant donc le film, son contexte et son accueil, dans le droit fil du new film history. Une fois esquissés le cadre historique de la grève et le profil du réalisateur lui-même, l’on s’intéresse plus en détails au contexte de la production du film. Une attention particulière est portée à l’affaire des commentaires lu dans le film avec, comme corollaire, une remise en question du mythe autour du refus de Buyens de faire des compromis. L’affaire des commentaires dévoile d’emblée la réalité dissimulée derrière le discours cinématographique unitaire qui, avec la structure tragique, est décortiquée dans le cadre de l’analyse du film qui fait suite. Enfin, l’accueil réservé par la presse à celui-ci lors de la première et le refus qu’il essuya au festival du film d’Anvers sont examinés et recontextualisés. Le film documentaire de Buyens s’affirme comme un témoin majeur du climat d’une époque donnée et des rapports changés ou inchangés depuis lors.



1830 in België: een proletarische opstand? Het antwoord van de historici

Els Witte, em. prof. dr. VUB

De wijze waarop historici met het verleden omgaan, kan maar goed begrepen worden als rekening wordt gehouden met de functie van de geschiedenis in de maatschappij en met de rol die de historici daarin spelen. Dat blijkt ook duidelijk als het over de beginperiode van België gaat. Zo is het debat of 1830 een sociale dan wel een nationale revolutie is geweest, honderdtachtig jaar na dato nog steeds niet gesloten, ook al kende het in de loop van voorbije eeuw tal van nieuwe benaderingen en interpretaties. In dit overzicht wordt deze evolutie toegelicht vanuit verschillende historiografische invalshoeken: de marxistische, de nationalistische en vanaf de jaren 1960 die van de ‘nieuwe’ geschiedenis.

1830 in Belgium: a proletarian revolt? Answers from historians

Els Witte, Emeritus Professor, Vrije Universiteit Brussel

Only if you take into account the role of history and historians in society can the way in which historians treat the past be fully grasped. The nascent Belgian state clearly demonstrates this. It is still a matter of controversy after 180 years, whether the 1830 Belgian revolution was a social or a national revolution, although lots of new approaches and interpretations reshaped the debate over the past century. This survey shows the development of this debate from different historiographical angles: the marxist angle, the nationalist angle, and, from the 1960s onwards, the angle of the ‘new’ history.

1830 en Belgique, une révolte prolétaire? La réponse des historiens

Els Witte, Professeur émérite Vrije Universiteit Brussel

Le traitement du passé par les historiens ne peut être correctement compris qu’à la lumière de la fonction de l’histoire au sein de la société, ainsi que du rôle que ces historiens y jouent. Ceci ressort également nettement lorsqu’il s’agit de la genèse de la Belgique. Ainsi, la question de savoir si 1830 fut une révolution sociale ou nationale, reste, cent quatre-vingts ans plus tard, toujours ouverte, bien que le siècle passé ait vu fleurir pléthore d’approches et d’interprétations nouvelles. Cette contribution éclaire cette évolution sous divers angles historiographiques : marxiste, nationaliste ou encore, à partir des années 1960, du point de vue, précisément, de cette ‘nouvelle’ histoire.