HOME arrow ONDERZOEK arrow Vakbondsgeschiedenis
Vakbondsgeschiedenis PDF Afdrukken E-mail
Arbeiders zingen InternationaleAmsab-ISG heeft de ambitie om uit te groeien tot een kenniscentrum van de vakbondsgeschiedenis van ons land. Een overzicht van recente activiteiten.

Anno 2008 is de vakbeweging een belangrijke machtsfactor in de samenleving. Zij beheert mee het stelsel van sociale zekerheid dat ze tijdens de Tweede Wereldoorlog hielp uit de grond stampen, geeft sociale en economische adviezen aan de overheid vanuit paritaire overlegorganen, zetelt in de raden van beheer van financiële overheidsinstellingen (Nationale Bank) en draait zelfs mee in het rechtsstelsel met eigen arbeidsrechters.

De vakbeweging heeft dus een lange weg afgelegd, want ruim tweehonderd jaar geleden verbood de Franse wetgever de arbeiders op het Europese vasteland samen te werken voor hogere lonen of betere arbeidsvoorwaarden. Na de Franse bezetting nam de Belgische wetgever dit coalitieverbod over tot midden jaren 1860. Daarna mochten vakbonden wel opgericht worden, maar werd het stakingsrecht beknot. Ondanks deze beperkingen kreeg het vakbondsleven toen een belangrijke impuls en organiseerden eerst de geschoolde en later de fabrieksarbeiders zich gaandeweg in vakbonden. Later verenigden deze bonden zich per beroep en nog later per nijverheidssector, eerst in vakfederaties en later in centraal sterk geleide vakcentrales.

In socialistische hoek werden deze bonden, federaties en centrales vanaf 1898 overkoepeld door respectievelijk de Syndikale Kommissie van de BWP (SK), sinds 1937 het Belgisch Vakverbond (BVV), en na WO II het Algemeen Belgisch Vakverbond (ABVV). Vandaag telt dit ABVV ruim 1,4 miljoen leden. Deze zijn verdeeld over 6 centrales, in 1920 waren dat er nog 31 en in 1937 nog 24. De socialistische vakbeweging kende met andere woorden een voortdurend centraliseringsproces dat uiteindelijk lijkt te zullen uitmonden in een vakbondswerking met drie pijlers, arbeiders, bedienden en openbare diensten.

Het Amsab-ISG maakte al werk van een historiek van de socialistische vakbondskoepel (SK-BVV-ABVV), enkele (gewezen) socialistische vakcentrales (voeding/Horval, algemene centrale, metaal, diamant, grafische nijverheid x2, textiel x2, havenarbeiders) en aspecten van deze geschiedenis (bijvoorbeeld de onmiddellijke naoorlogse periode), maar toch zijn er nog veel hiaten. Où sont les centrales d'antan? De geschiedenis van veel gewezen centrales (kleding, leer en vellen enz.) is nog altijd onontgonnen terrein.

Maar ook hedendaagse centrales zoals deze van de bedienden en van de openbare diensten wachten nog op onderzoek, evenals deelaspecten van de geschiedenis van het (socialistische) vakbondswezen, bijvoorbeeld de relatie tussen de mutualiteiten en de vakbonden, of het verband tussen het ambachtswezen vóór en het syndicalisme na de Franse Revolutie. Het is dringend tijd om deze thema's onder de loep te nemen, om de syndicale kaleidoscoop die de socialistische vakbeweging was en is beter tot haar recht te laten komen. Daartoe wil Amsab-ISG ook een kenniscentrum van de syndicale geschiedenis in ons land zijn.