HOME arrow PUBLICATIES arrow Brood & Rozen arrow Brood & Rozen, (2014)1
Brood & Rozen, (2014)1 PDF Afdrukken E-mail
Image 


Bestellen

 


Edito
Paule Verbruggen
pp. 2-3

Bijdrage
Matthijs van der Beek 
Voorbij de hollanditis. De antikernwapencampagnes in Nederland en België (1979-1985) 
pp. 5-27

Bijdrage
Christiaan Engberts
Een eigen huis in de haven. Het Duitse Zeemanshuis in Antwerpen 
pp. 28-43

Opgemerkt
Marc Reynebeau
Waarde landgenoten. 50 jaar migratie naar Gent 
pp. 44-47 

Opgemerkt
Martine Vermandere
Het verhaal van Peter Kollwitz 
pp. 49-53

Curiosum
Piet Creve
Een boekje uit Buchenwald
pp. 54-61 

Collectie
Piet Creve
Cherchez la femme. Het archief van El Ele
pp. 62-65 

Recensie
Gaëtan Regniers
JAN DUMOLYN & TJEN MAMPAEY (red.), België. Een geschiedenis van onderuit
pp. 66-67

Recensie
Peter Jan Knegtmans
RUBEN MANTELS, Gent. Een geschiedenis van universiteit en stad, 1817-1940
pp. 67-69

Recensie
Vera Claes
ELS FLOUR, Marijke Van Hemeldonck, socialiste en feministe
pp. 69-70

Recensie
Martine Vermandere
LIESELOT DE WILDE & BRUNO VANOBBERGEN, Mag ik dit vertellen? Stemmen uit de Gentse weeshuizen (1945-1984)
pp. 71-72




Voorbij de hollanditis. De antikernwapencampagnes in Nederland en België (1979-1985)

Matthijs van der Beek, master Internationale Betrekkingen in Historisch Perspectief, Universiteit Utrecht

Recentelijk ontstond zowel in Nederland als België ophef over de aanstaande modernisering van verouderde Amerikaanse kernwapens, die onder meer zijn opgeslagen in Volkel en Kleine-Brogel. Dertig jaar na de grootste massademonstraties uit de Nederlandse en Belgische politieke geschiedenis is het vraagstuk van de kernbewapening nog immer actueel, maar is van protest nauwelijks tot geen sprake meer. Hoe anders was dat in de hoogtijdagen van de internationale vredesbeweging eind jaren 1970, begin jaren 1980? Het navo-dubbelbesluit van december 1979 voorzag destijds in de mogelijke plaatsing van nieuwe kernwapens in West-Europa. Nergens in Europa ging het protest tegen dat besluit zo lang door als in Nederland en België. Het is dan ook opmerkelijk dat binnen de geschiedwetenschap en sociologie vooral is gewezen op de uniciteit van de Nederlandse vredesbeweging en meer specifiek nog op de bijzondere rol van het Interkerkelijk Vredesberaad. Het Vlaams Aktiekomitee tegen Atoomwapens in België gold immers eveneens als de drijvende kracht achter het landelijke, grootschalige protest tegen de kruisraketten tot medio jaren 1980. Op basis van een vergelijking van de antikernwapencampagnes van beide organisaties nuanceert dit onderzoek de uitzonderingspositie van het Interkerkelijk Vredesberaad en laat het zien dat er nauwelijks wezenlijke verschillen bestonden tussen de werkwijze, strategie en acties van beide vredesorganisaties.

Beyond the ‘hollanditis’. The anti-nuclear weapon campaigns in the Netherlands and Belgium (1979-1985)

Matthijs van der Beek, Master in International Relations in Historical Perspective, Utrecht University

Controversy has recently broken out in the Netherlands as well as in Belgium over the forthcoming modernisation of the outdated American nuclear weapons, which are stockpiled in Volkel and Kleine-Brogel, among other locations. Thirty years after the largest mass demonstrations in Dutch and Belgian political history, nuclear weapons remain a burning issue, although they don’t spark widespreadprotests nowadays. It was a completely different situation at the end of the 1970s and the beginning of the 1980s, when the international peace movement reached its peak following nato’s Double Track Decision of December 1979 to deploy new nuclear weapons in Western Europe. In no other European countries did the protests continue for so long (i.e. until the mid-eighties) as in the Netherlands and Belgium. Curiously enough, historians and sociologists have largely confined their attention to the unique characteristics of the Dutch peace movement and the key role that was played by the Interkerkelijk Vredesberaad (Inter-Church Peace Council, IKV), while the driving force behind the massive and nationwide protests in Belgium, the Vlaams Aktiekomitee tegen Atoomwapens (Flemish Action Committee against Atomic Weapons, VAKA), was less attention-grabbing. This article brings a more balanced perspective to the unique characteristics of the IKV by comparing the anti-nuclear weapon campaigns of IKV and VAKA, i.e. it shows that there were no major differences between the two peace movements with respect to their methods, strategies and forms of action.

Par-delà la « hollanditis ». Les campagnes pour le désarmement nucléaire aux Pays-Bas et en Belgique (1979-1985)

Matthijs van der Beek, master en Relations Internationales en Perspective Historique, Université d’Utrecht

Récemment, tant aux Pays-Bas qu’en Belgique, on a fait grand bruit autour de la modernisation prochaine des armes nucléaires américaines obsolètes entreposées, entre autres, à Volkel et Kleine-Brogel. Trente ans après les plus importantes manifestations de masse qui ont émaillé l’histoire politique des Pays-Bas et de Belgique, la question de l’armement nucléaire reste brûlante, mais de protestation il n’est désormais peu ou plus du tout question. Mais quelle était donc la situation qui prévalait à la fin des années 1970, début des années 1980, à l’époque des jours de gloire du mouvement international pour la paix? La double décision de l’otan de décembre 1979 anticipait à l’époque le déploiement éventuel de nouvelles armes nucléaires en Europe de l’Ouest. Nulle part en Europe, la vague de protestation contre cette décision ne s’exprima aussi longtemps qu’aux Pays-Bas et en Belgique. Il est donc remarquable qu’au sein de la science historique et de la sociologie, soient surtout pointés l’unicité du mouvement néerlandais pour la paix et, plus particulièrement encore, le rôle singulier du Interkerkelijk Vredesberaad (conseil oecuménique pour la paix, IKV). Jusqu’au milieu des années 1980, le Vlaams Aktiekomitee tegen Atoomwapens (comité d’action flamand contre les armes nucléaires, VAKA) fit également office d’aiguillon dans le cadre du mouvement de protestation majeur et d’envergure nationale contre les missiles de croisière. Par le biais d’une analyse comparée des campagnes pour le désarmement nucléaire menées par ces deux organisations, cette contribution nuance la position d’exception du IKV et montre qu’il existait fort peu de différences substantielles en termes de fonctionnement, de stratégie et de modalités d’action entre ces deux organisations oeuvrant pour la paix.


Een eigen huis in de haven. Het Duitse Zeemanshuis in Antwerpen

Christiaan Engberts, onderzoeker, Universiteit Leiden

In de loop van de 19e eeuw groeide Antwerpen uit tot een van de belangrijkste havens voor de handel met Duitsland. Duitse ondernemers en zeelieden waren er zeer prominent aanwezig. Al vanaf de jaren 1860 werden er vanuit de Duitse kolonie in de stad organisaties opgericht die zich speciaal op die zeelieden toespitsten. Vanaf 1882 kregen zij steeds meer diensten aangeboden, waaronder een leeskamer, een pension, kerkdiensten en arbeidsbemiddeling. Het idee was dat zowel zeeman, geestelijke als ondernemer daarvan kon profiteren. De totstandkoming van die initiatieven, die allemaal samenkwamen in het Duitse Zeemanshuis, biedt een interessante inkijk in de manier waarop kerk, kapitaal en overheid gezamenlijk een oplossing vonden op de sociale problemen van hun tijd.

A home of one’s own in the harbour. The German Sailors’ Home in Antwerp

Christiaan Engberts, researcher, Leiden University

In the 19th century Antwerp became one of the most important commercial ports. Trade with Germany was booming and German entrepreneurs and sailors were present in large numbers. The German colony in Antwerp already started to set up its own organisations in the 1860s and provide services to sailors. The latter were expanded to include a reading room, a boarding house, and church and recruitment services from 1882 onwards. The idea behind these services was that sailors, clergymen as well as entrepreneurs could equally profit by them. The German Sailors’ Home played a pivotal role in the process of setting up these projects. This article offers an interesting insight as to how the church, big business and the authorities jointly managed the social problems they were facing.

Un foyer dans le port. La Maison allemande des Marins à Anvers

Christiaan Engberts, chercheur, Université de Leiden

Tout au long du 19ième siècle, Anvers se développa jusq’à se hisser parmi les ports les plus importants en termes de relations commerciales avec l’Allemagne. Des entrepreneurs et des marins allemands y étaient présents en très grand nombre. Dès les années 1860, des organisations furent mises sur pied au sein de la ville d’Anvers, à l’initiative de la colonie allemande, qui se consacraient en particulier aux marins. A partir de 1882, ils se virent proposer de plus en plus de services, parmi lesquels une salle de lecture, un hébergement, des offices religieux, et un service pour l’emploi. Le but était d’en faire profiter indifféremment le marin, l’homme d’église ou encore l’entrepreneur. La mise en oeuvre de ces initiatives, toutes regroupées au sein de la Maison allemande des Marins, offre un éclairage intéressant sur la façon dont église, finances et autorités étaient en mesure de gérer conjointement les problèmes sociaux qu’ils identifiaient.



Waarde landgenoten. 50 jaar migratie naar Gent

Marc Reynebeau, journalist

2014 is het jaar waarin de 50e verjaardag van de Turkse en Marokkaanse migratie naar België wordt herdacht. Dat gaat ook in Gent niet onopgemerkt voorbij. Onder de titel Waarde landgenoten. 50 jaar migratie naar Gent wordt het een jaar boordevol culturele activiteiten, waaraan ook Amsab-ISG meewerkt. Op 24 januari 2014 gaf de Stad Gent in de Pacificatiezaal van het Stadhuis het startschot daarvoor. Historicus Marc Reynebeau sprak er zijn ‘oude’ en ‘nieuwe’ landgenoten toe. Wij publiceren hier zijn boodschap.

Dear fellow countrymen. Fifty years of immigration to Ghent

Marc Reynebeau, journalist 

Ghent is commemorating the 50th anniversary of Turkish and Moroccan immigration to Belgium in 2014 (under the title Dear fellow countrymen. 50 years of immigration to Ghent). The anniversary is unlikely to go unnoticed as a lot of cultural events will be taking place this year. Amsab-ISH is also involved in organising some of them. The City of Ghent has officially launched the commemoration in the Pacification Room of the town hall on 24 January 2014. Marc Reynebeau, an eminent Flemish journalist and historian, addressed his fellow countrymen, ‘old and ‘new’, to mark the occasion. This is the message he brought to his audience.

Chers compatriotes. 50 ans d’immigration à Gand

Marc Reynebeau, journaliste

En cette année 2014, Gand célèbre le 50ième anniversaire de l’immigration turque et marocaine en Belgique. Un jubilé qui ne passe certes pas inaperçu dans la ville. Sous l’intitulé Chers compatriotes. 50 ans d’immigration à Gand, cette année 2014 regorge pour l’occasion d’activités culturelles, auxquelles l’Amsab-IHS s’associe. Le coup d’envoi fut donné le 24 janvier dernier dans la salle de la Pacification de l’Hôtel de ville de Gand par l’historien Marc Reynebeau qui s’adressa à ses ‘anciens’ et ‘nouveaux’ compatriotes. Nous publions ici son allocution.



Het verhaal van Peter Kollwitz

Martine Vermandere, projectmedewerker, Amsab-ISG

Op 21 februari 2014 opende in Koekelare het vernieuwde Käthe Kollwitz Museum, gewijd aan het werk van de vermaarde Duitse kunstenares. Op de moutzolder van de voormalige brouwerijmouterij Christiaen zijn er originele werken van haar hand te zien. Samen met Bailleul Ontwerpbureau uit Gent werkte Amsab-ISG de inhoudelijke invulling van het museum uit, waarbij we het verhaal van De treurende ouders brengen. Kollwitz maakte deze beelden voor haar zoon Peter, die sneuvelde tijdens de Eerste Wereldoorlog. Dit meesterwerk staat op de Duitse militaire begraafplaats van Vladslo waar hij begraven ligt, op zeven kilometer van het museum. In dit artikel vertellen we het verhaal van Peter.

The story of Peter Kollwitz

Martine Vermandere, project collaborator, Amsab-ISH 

The new Käthe Kollwitz Museum, celebrating the work of the famous German artist, has opened in Koekelare (province of West Flanders, Belgium) on 21 February 2014. It holds several original works by her, in the converted malt attic of the former brewery and malt house Christiaen. Together with Bailleul Ontwerpbureau, a Ghent-based firm, Amsab-ISH provided new contents for the museum. The exhibition tells the story of the two sculptures of The Parents in Mourning. They are a tribute to her son, Peter, who was killed during the First World War. He was buried at about seven kilometres from the museum, at the German military cemetery of Vladslo which holds his mother’s sculptures. This article tells the story of Peter Kollwitz.

L’histoire de Peter Kollwitz

Martine Vermandere, collaboratrice projet, Amsab-IHS

Le 21 février 2014 fut inauguré à Koekelare le musée Käthe Kollwitz. Celui-ci, complètement rénové, est dédié à l’oeuvre de cette illustre artiste allemande. Dans le moutzolder (silo à malt) de l’ancienne brasserie-malterie Christiaen, des oeuvres originales de sa main sont proposées. En collaboration avec le bureau de création gantois Bailleul, nous avons conçu une exposition qui s’articule autour de l’histoire des Parents éplorés. Kollwitz créa ces statues pour son fils Peter, tombé au combat pendant la Première Guerre mondiale. Ce chef-d’oeuvre est érigé dans le cimetière militaire allemand de Vladslo où repose Peter, à quelque sept kilomètres du musée. Cette contribution retrace l’histoire de Peter.